Als je ergens gesolliciteerd hebt, kan het zo maar zo zijn dat een assessment deel uitmaakt van de sollicitatieprocedure. Maar wat is dat eigenlijk nou precies? Wat kun je verwachten als je wordt uitgenodigd voor een assessment?

Assessment in sollicitatieprocedure

Een assessment tijdens een sollicitatieprocedure is niets anders dan een methode om te beoordelen of jij geschikt bent voor de vacante functie. Vaak vindt de selectie van kandidaten bij een vacature nog op traditionele wijze plaats. De kandidaten schrijven een sollicitatiebrief op grond waarvan een eerste selectie wordt gemaakt. Deze kandidaten worden uitgenodigd voor een gesprek. Daarna blijven een aantal geschikte kandidaten over, waaruit de werkgever moet kiezen. En dan? De werkgever kan kiezen voor nog een ronde met gesprekken, maar hij kan ook kiezen voor een objectieve vergelijking van de kandidaten. Een manier om dat te doen is een assessment.

Assessment later in je carrière

Ook op andere momenten in je carrière kun je in aanraking komen met een assessment. Als je al wat langer in een bedrijf werkt bijvoorbeeld en je werkgever wil weten hoe je je verder in het bedrijf kunt ontwikkelen. Ook bij een reorganisatie zet een bedrijf soms assessments in om te kijken wat de mogelijkheden van medewerkers zijn. Daarnaast kun je zelf het gevoel hebben dat je vastloopt en wat anders wilt. Een assessment kan dan ook een manier zijn om er achter te komen hoe je het beste je carrière kunt vervolgen.

Samenstelling assessment

Een assessment bestaat altijd uit verschillende testen. Voorafgaand aan het assessment wordt vastgesteld welke onderdelen in het assessment moeten worden opgenomen. Dit is afhankelijk van wat er moet worden getest, dus aan welke eisen de kandidaat moet voldoen om de functie te kunnen vervullen. Het assessmentbureau en de werkgever moeten een functieanalyse uitvoeren, waarbij de benodigde competenties worden vastgesteld. Het kan daarbij zowel gaan om cognitieve vaardigheden als om gedragskenmerken. Op grond hiervan kan het assessment worden samengesteld. Er kan gekozen worden voor louter capaciteitstesten (intelligentietesten) of voor capaciteitstesten die worden aangevuld met bijvoorbeeld persoonlijkheidsvragenlijsten of praktijksimulaties.

Onderdelen assessment

Hoe jouw assessment eruitziet, hangt dus helemaal af van de competenties waarop je getest wordt. Meestal ontvang je van te voren bericht hoe je assessment is opgebouwd en op welke competenties je getest gaat worden. Veelvoorkomende onderdelen zijn:

  • capaciteitstesten;
  • persoonlijkheidsvragenlijsten;
  • praktijksimulaties.

Capaciteitstesten

Met capaciteitstesten worden je cognitieve vaardigheden op verschillende gebieden getest. Voor je functie kan bijvoorbeeld ruimtelijk inzicht van belang zijn of taalvaardigheid. Aan de uitslag van de capaciteitstesten wordt meestal een grote waarde toegekend. Scoor je hierop slecht, dan kun je de baan meestal wel vergeten. Afhankelijk van welke capaciteiten worden getest, kun je verschillende soorten opgaven krijgen, bijvoorbeeld:

  • abstract redeneren: matrixen, figuurreeksen, diagrammen;
  • numeriek redeneren: rekenopgaven, cijferreeksen, tabellen;
  • verbaal redeneren: analogieën, syllogismen, tekstanalyse.

Persoonlijkheidsvragenlijsten

Bij persoonlijkheidsvragenlijsten krijg je allerlei vragen voorgelegd over situaties of eigenschappen. Je moet dan steeds aangeven wat het meest voor jou van toepassing is. Uit jouw antwoorden op de vragen wordt een aantal karaktereigenschappen herleid. Zo wordt er bijvoorbeeld gekeken of je meer introvert of extravert bent, zorgvuldig of slordig, stabiel of instabiel. De uitkomsten van persoonlijkheidsvragenlijsten zijn nooit helemaal objectief, omdat je zelf kunt bepalen welk beeld je van jezelf neerzet. Iemand zal snel geneigd zijn sociaal wenselijke antwoorden te geven en niet altijd eerlijk zijn.

Praktijksimulaties

Een belangrijk onderdeel van een assessment zijn meestal de praktijksimulaties. Wat je hierbij precies moet doen, hangt weer sterk af van de functie waarop je solliciteert. In het algemeen kun je zeggen dat je een situatie voorgeschoteld krijgt, die je in de praktijk ook kan tegenkomen in je functie. Er wordt dan gekeken naar hoe je handelt, problemen oplost, omgaat met onverwachte situaties en eventueel ook wat je interactie met anderen is. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een rollenspel zijn, waarbij de andere rollen vervuld worden door acteurs of door je medekandidaten voor de functie. In een iets simpeler vorm krijg je een tweegesprek met je assessor, waarbij bijvoorbeeld je verkooptechnieken of overtuigingskracht getest worden. Een bekende praktijksimulatie is ook de postbakoefening, waarbij je een bakje met post krijgt, dat je moet sorteren. Er wordt dan gekeken of je de juiste prioriteiten stelt en de juiste acties in werking zet.

Plaats van het assessment

Veelal zal een assessment plaatsvinden bij een gespecialiseerd assessmentbureau. Het assessment wordt dan afgenomen door psychologen die in dienst zijn bij dat bureau. Het komt ook wel eens voor dat het assessment wordt afgenomen op het bedrijf waar je gesolliciteerd hebt. Daarnaast is een online-assessment ook mogelijk. Het gaat dan meestal om capaciteitstesten of persoonlijkheidsvragenlijsten, die je gewoon thuis online moet maken. Soms wordt dit gecombineerd met testen die je later op het assessmentbureau krijgt.

Oefenen

Zorg dat je van te voren op de hoogte bent van wat er getest gaat worden. Meestal staat dit vermeld in de uitnodiging die je voor het assessment ontvangt. Weet je niet precies wat er getest gaat worden en door welk bureau, vraag dit dan na. Dit is belangrijk om te weten, omdat je alleen dan gericht voor het assessment kunt oefenen en zo je kansen op een goed resultaat aanzienlijk kunt vergroten.